"Trwaj�ca dwa tygodnie pr�ba przebieg�a pomy�lnie. Dokonano m.in. rozeznania jak bezpiecznie sterowa� takim procesem, jak dobiera� media zgazowuj�ce. Oceniono te�, jaki mamy wp�yw na jako�� produktu" - powiedzia�a rzeczniczka G��wnego Instytutu G�rnictwa (GIG) w Katowicach, do kt�rego nale�y kopalnia, Sylwia Jaros�awska-Sob�r.

Eksperyment przeprowadzono w podziemnym georeaktorze, czyli odizolowanym od wyrobisk pok�adzie w�gla wielko�ci ok. 5 na 15 metr�w i grubo�ci ok. 1,5 m. Doprowadzano tam mieszanin� gaz�w: powietrza, tlenu i pary wodnej. W ci�gu dw�ch tygodni zgazowano ok. 12-15 ton w�gla z pr�dko�ci� ok. 40 kg na godzin�.

Efektem spalania by�y tzw. gazy odlotowe, wyprowadzane na powierzchni� i spalane w specjalnej pochodni. To tlenek i dwutlenek w�gla, metan i wod�r. Eksperyment by� ukierunkowany w�a�nie na zbadanie mo�liwo�ci pozyskania tego ostatniego gazu, kt�ry w przysz�o�ci m�g�by znale�� zastosowanie jako paliwo w ogniwach paliwowych do produkcji energii elektrycznej.

"Udzia�y poszczeg�lnych sk�adnik�w w powstaj�cej w wyniku zgazowania mieszaninie gaz�w zale�� od warunk�w termodynamicznych prowadzenia procesu oraz od zastosowanego czynnika zgazowuj�cego" - wyja�ni�a rzeczniczka.

Zawarto�� poszczeg�lnych gaz�w w mieszaninie by�a �ci�le monitorowana. Wyniki s� jeszcze opracowywane i b�d� przedstawione podczas konferencji podsumowuj�cej projekt, 12 maja. Wiadomo jednak, �e ilo�� uzyskanego wodoru nie odbiega�a od za�o�e� i wynosi�a ok. 30 proc., r�ni�c si� jednak w poszczeg�lnych fazach procesu.

Pierwsz� podziemn� pr�b� zgazowania w�gla poprzedzi�y dwuletnie badania w reaktorze powierzchniowym. Dzi�ki nim mo�na by�o prawid�owo zaprojektowa� reaktor podziemny i zaplanowa� eksperyment w warunkach rzeczywistych.

Kierownik projektu, prof. Krzysztof Sta�czyk z GIG podkre�la, �e pr�ba by�a prowadzona w otamowanym miejscu i nie mog�a wymkn�� si� spod kontroli. W zwyk�ej kopalni naukowcy nie mieliby takiego komfortu. Eksperci s� jednak w stanie przeprowadzi� symulacje takich proces�w, zanim przeprowadz� faktyczne eksperymenty.

�

"Dzisiaj rozw�j technik informatycznych pozwala na coraz trafniejsze modelowanie procesu podziemnego zgazowania w�gla. W naszych obecnych badaniach chcemy po�o�y� na to silny nacisk, by stworzy� model zgazowania dostosowany do zadanych warunk�w zewn�trznych" - wyja�ni�a rzeczniczka.

Pilota�owe zgazowanie przeprowadzono w ramach mi�dzynarodowego projektu Huge (Hydrogen Oriented Underground Coal Gasification for Europe), wsp�finansowanego ze �rodk�w Funduszu Badawczego W�gla i Stali oraz Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wy�szego. Opr�cz GIG, pe�ni�cego w projekcie rol� koordynatora, uczestnicz� w nim tak�e partnerzy z Holandii, Wielkiej Brytanii, Niemiec, Czech, Belgii, Ukrainy oraz inne polskie podmioty.

Podziemne zgazowanie w�gla, kt�rego koncepcja powsta�a na pocz�tku ubieg�ego wieku w Anglii, jest metod� pozyskiwania energii z w�gla bezpo�rednio w miejscu jego zalegania. Dokonuje si� to poprzez doprowadzenie do zapalonego z�o�a czynnika zgazowuj�cego (np. powietrza, tlenu, pary) i odbi�r wytworzonego gazu na powierzchni. W ocenie ekspert�w, w por�wnaniu do metod powierzchniowych podziemne zgazowanie jest procesem du�o bardziej z�o�onym i trudnym w realizacji.

Skala mo�liwych zastosowa� produkt�w podziemnego zgazowania w�gla jest szeroka. Gaz o wysokiej zawarto�ci wodoru i tlenku w�gla (tzw. gaz syntezowy) mo�e by� surowcem dla przemys�u chemicznego, np. do produkcji paliw p�ynnych czy metanolu; mo�e te� zast�powa� gaz ziemny. Rodzaj zastosowania zale�y g��wnie od sk�adu chemicznego uzyskanych gaz�w, a ten wynika przede wszystkim z rodzaju czynnika zgazowuj�cego.

"Z punktu widzenia prowadzenia syntez chemicznych najcenniejszy jest gaz otrzymywany w procesie zgazowania tlenem lub mieszanin� tlenu z par� wodn�" - wyja�ni�a Jaros�awska-Sob�r.

Prostszym zastosowaniem otrzymanego gazu jest wykorzystanie go do wytwarzania pr�du w turbinach gazowych. Inny spos�b to spalanie go w kot�ach ze zmodyfikowanymi palnikami gazowymi w celu produkcji ciep�a. W przysz�o�ci otrzymywany w procesie zgazowania wod�r m�g�by by� stosowany jako paliwo w ogniwach paliwowych do produkcji pr�du.

W przysz�o�ci GIG chcia�by testowa� podziemne zgazowanie na wi�ksz� skal�. Sw�j projekt w tej dziedzinie instytut zg�osi� do konkursu, og�oszonego przez Narodowe Centrum Bada� i Rozwoju. Dalsze badania nad zgazowaniem by�yby prowadzone, kosztem ok. 30 mln z�, ok. 400 m pod ziemi�, w jednej z kopal� Katowickiego Holdingu W�glowego.

�r�d�o PAP

�