W dokumencie „Strategia dla przemysu chemicznego w Polsce do 2010 r.” Rada Ministrw postawia Nafcie Polskiej zadanie opracowania programu dziaa dla zrealizowania trzech podstawowych celw: - gospodarczego, czyli stworzenia warunkw stabilnego rozwoju przedsibiorstw, - spoecznego, sprowadzajcego sie do przeciwdziaania szkodliwym tendencjom na rynku pracy i stworzenia moliwoci jego rozwoju, - makroekonomicznego, a wiec denia do zrwnowaenia bilansu handlu zagranicznego w sektorze chemicznym. Strategia restrukturyzacji i prywatyzacji sektora WSCh miaa zawiera m.in.: analiz wczesnej sytuacji przedsibiorstw WSCh, w tym: analiz prawn, stanu rodowiska naturalnego, ekonomiczno - finanowa, a take ocen sytuacji spoecznej i prognoz w wietle realizacji programu restrukturyzacji, analiz produktow i technologiczn producentw, analiz rynkow, okrelajc moliwe obszary wzrostu gospodarczego, uwzgledniajc regulacje Unii Europejskiej, analiz innych podmiotw z punktu widzenia ich roli w restrukturyzowanym sektorze, scenariusz restrukturyzacji i konsolidacji produktowej w sektorze, zawierajcy: - wariantowe programy rozwoju poszczeglnych podmiotw sektora, zarys programu restrukturyzacji produktowej w zakresie gwnych produktw, - koordynowany program rozwoju podstawowych produktw sektora (inwestycje, sie sprzeday, rodki na inwestycje, badania i rozwj), - okrelone kierunki rozwoju sektora WSCh, lece poza sektorem (dostepno i regulacje cen gazu, budowy rurocigw), - koszty restrukturyzacji i rda ich pokrycia, - analiz i program dziaa w celu pozyskania pomocy finansowej na m.in. pomoc w restrukturyzacji zatrudnienia, - okrelenie strategii prywatyzacji. Z analizy dokumentu opracowanego przez Naft Polska wynika przede wszystkim to, e ... niezbyt starannie wykonaa ona naoone wwczas na ni zadania – tylko cz zada naoonych na ni przez wczesny rzd zostao uwzgldnione w„Strategii..”. Co prawda uwzgldniono trzy podstawowe cele z tym, e cel spoeczny z drugiego miejsca spad na ostatnie, co – jak pokazao ycie – miao odzwierciedlenie w praktyce. Strategia, w czci powiconej ocenie wczesnego stanu firm sektora, zawieraa jedynie dane o wynikach finansowych zakadw z lat 2000 – 2003. Oprcz tego, znalazo si w niej kilka zdawkowych uwag na temat m.in. braku wzajemnych powiza, krtkich acuchw produktowych i dekapitalizacji majtku produkcyjnego oraz sabej kondycji finansowej podmiotw WSCh. I tak oto wedug Nafty Polskiej wygldaa analiza stanu firm... Ponadto w dokumencie zabrako rzetelnej analizy prawnej, stanu rodowiska naturalnego czy jake wanej analizy sytuacji spoecznej – krtka wzmianka, e wszystkie przedsibiorstwa dziaaj w obszarach duego bezrobocia, nie moe byc uznana za tak analiz. Podobnie Nafta Polska potraktowaa kolejne zadania Rady Ministrw, tj. analiz produktow i technologiczn, rynkow czy te analiz innych podmiotw, dziaajcych w chemii (np. producentw prywatnych).
Bardzo interesujcym okaza si zapis „Strategii...”, dotyczcy niezbdnych dziaa doranych, potrzebnych do realizacji programu. Ot stwierdzono, e realizacja strategii jest uwarunkowana podjciem zdecydowanych dziaa doranych w celu rozwizania problemu uzyskania porwnywalnych do konkurentw europejskich warunkw zaopatrzenia w gaz ziemny. Wymagao to podjcia dziaa przez administracj pastwow na kilku paszczyznach m.in. wacicielskiej, administracyjnej i regulacyjnej. Tymczasem powszechnie znane s zabiegi poprzedniego rzdu, majce na celu utrwalenie monopoli. Jak wiadomo, wczesna Rada Ministrw zaakceptowaa wniosek o przyznanie okresu przejciowego do 1 stycznia 2006 r., w zwizku z Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2003/55/WE, odnonie dostpu odbiorcw przemysowych do sieci gazowej, co utrwalio monopol PGNiG. Zaniechano take dziaa na rzecz dywersyfikacji rde dostaw gazu, skutkiem czego cena gazu ziemnego utrzymywaa si przez dugi okres na poziomie najwy szym na wiecie. Kolejnych skutkw wczesnych zaniecha Polska dowiadczya w ostatnim okresie, po wstrzymaniu dostaw gazu przez Gazprom dla Ukrainy. A naley przypomnie, e nie by to odosobniony przypadek w ostatnich latach.
Kolejnym kierunkiem doranych dziaa miay byc kroki podjte w celu uzyskania pomocy publicznej na dokapitalizowanie i odduenie przedsibiorstw. Nie sprecyzowano, w jakiej wysokoci byaby ona moliwa, jednak i tak takiej pomocy nie realizowano. Ponadto „Strategia...” zakadaa wariantowo utworzenie: - spki nawozowo-melaminowej (nawozy azotowe, fosforowe i melamina lub nawozy azotowe i melamina), lub - spki nawozowej z wyczeniem spki melaminowej. Zakadaa ona take wyodrbnienie jednostek biznesowych i ich prywatyzacje – w przypadku ZAP by to kaprolaktam. Uznano wwczas za moliw konsolidacj jednostek biznesowych (kaprolaktam ZAP i kaprolaktam ZAT, z dominujaca pozycja Tarnowa). Dla grup produktowych o mniejszej wartoci przychodw Nafta Polska proponowaa utworzenie maych i rednich przedsibiorstw – np. w przypadku ZAP byyby to zwizki nadtlenowe i wodr wysokiej czystoci. „Strategia...” zakadaa take moliwo konwersji wierzytelnoci wobec PGNiG na akcje w spce nawozowo-melaminowej lub nawozowej. Dodatkowo jednym z elementw strategii stay si parki przemysowe, ktre do dzi pozostay w sferze wczesnych projektw lub pobonych yczen autorw tego dokumentu.
Finansowanie „Strategii...” to cay szereg pomysw, bez sprecyzowania zrde i wielkoci rodkw moliwych do pozyskania. Tworzc mao precyzyjne zapisy, Nafta Polska wprowadzia dodatkowy element ryzyka dla firm sektora w rozmowach z bankami na temat kredytowania dugo- i krtkoterminowego do tego stopnia, e banki, czytajc zapisy typu „Podstawowym instrumentem restrukturyzacji zaduenia wobec bankw bdzie czciowy wykup dugu (Czyby przymusowy? – przyp. aut.) i konwersja na akcje prywatyzowanych przedsibiorstw”, wpdzi w popoch wikszo bankw kredytujcych chemi. Dalej dokument stwierdza, e przeprowadzone analizy wskazuj, i tylko wniesienie przez Skarb Pastwa akcji spek w formie aportu do Nafty Polskiej mogo zapewni realizacj podstawowych celw, w tym celu spoecznego. W tym miejscu nasuwaj si pytania: Jakie analizy na to wskazyway? Tego bowiem nie mona tego wyczytac z dokumentu... Ponadto, jaka bya szansa realizacji celu spoecznego bez szczegowej analizy sytuacji spoecznej? Nie mona przecie uzna za dogbn analiz zapisu, i „istnieje przerost zatrudnienia o okoo 2400 osb”. Dlaczego Nafta Polska nie uja tych analiz w „Strategii..., mimo, e zostaa do tego zobowizana przez Rad Ministrw?
Podsumowujc: mimo wydatkowania sporych rodkw z budetu pastwa na przygotowanie „Strategii...”, dokument ten opiera si na bliej niesprecyzowanych koncepcjach, mao precyzyjnych analizach, a przede wszystkim na nieprecyzyjnych zapisach w sferze moliwosci finansowania programu. Ponadto – jak pokazao ycie – Nafta Polska nie bya odpowiednim „operatorem strategicznym” dla wdraania tak sabo przygotowanej strategii. Tym bardziej, e znane s z niedalekiej przeszoci inne przypadki niekompetencji Nafty Polskiej wykazane w raportach Najwyszej Izby Kontroli, dotyczcych sektora paliwowego. Jednym z postulatw wyborczych obecnie rzdzcych bya ch likwidacji Nafty Polskiej. Takie gosy czsto byo sycha take na posiedzeniach komisji sejmowych. Jedno jest pewne, Nafta Polska, jesli nie likwidacji, to na pewno potrzebuje solidnej restrukturyzacji, gdy dotychczas jej jedynym celem byo uzasadnianie potrzeby istnienia.
Oceniajc ten dokument, celowo uyem sw „by”, gdy w naszej ocenie – dokument ten nie spenia wymogw i wyzwa dnia dzisiejszego i jako taki powinien trafi do kosza. Kolejnym argumentem, przemawiajcym za opracowaniem nowej strategii dla sektora WSCh jest to, i oba te dokumenty tj., zarwno „Strategia dla przemysu chemicznego w Polsce do 2010 r.”, jak i „Strategia restrukturyzacji i prywatyzacji sektora WSCh”, powstay w odmiennej rzeczywistoci gospodarczej i politycznej. Zostay one stworzone przed wejsciem Polski do Unii Europejskiej, a firmy, majace podlega restrukturyzacji w tym czasie, przeszy inn ni wskazano w „Strategii...”, drog przemian. Ponadto zbyt pytkie potraktowanie w tych dokumentach celu spoecznego, w aspekcie budowania adu spoecznego, opartego – wedug deklaracji partii rzdzcej – o solidarno spoeczna, cakowicie dyskwalifikuje dokument opracowany w Nafcie Polskiej, natomiast w przypadku strategii rzdowej nakazuje wnie poprawki, uwzgldniajce wymienione aspekty spoeczne.
Zbigniew Tkaczyk
· Napisane przez bosman
dnia 15.03.2006 02:34 ·
0 komentarzy ·
2363 czytań ·
